تبلیغات
وطن - اشعار پروین اعتصامی

                                            به نام خدا

اشعار پروین اعتصامی (با کوتاه کردن بعضی از شعر ها)

 

                                           احسان بی ثمر

بارید ابر بر گل پژمرده ای و گفت                                      کز قطره بهر گوش تو اویزه ساختم

از بهر شستن رخ پاکیزه ات زگرد                                       بگرفتم اب پاک ز دریا و تا ختم

خندید گل که دیر شد از بخشش و عطا                                  رخسار ای نمانده ز گرما گداختیم

ناسازگاری از فلک امد وگرنه من                                        با خاک خوی کرده و با خار ساختم

ننواخت هیج گاه مرا گرچه بی دریغ                                     هر زیر و بم که گفت غذا من نواختم

تا خیمه وجود من بر افراشت نواخت                                     که از بهر نواخته شدنش بر افراختم

منظور و مقصدی نشناسد بجز جفا                                       من با یکی نظاره جهان را شناختم

 

 

گله بیجا

گفت گرگی با سکی دور از رمه                                              که سگان خویش اند با گرگان همه

گرچه کشتستیم ما از هم بری                                                 خوی گردستیم ما از هم سری

از چه معنی خویشی ما ننگ شد                                             کار ما تزویر و ریو رنگ شد

نگزری تو هیچ کاه از کیش ما                                              ننگری جز خشمین بر کوی ما

اولین فرض است خویشاوند را                                              که بجوید گمشده پیوند را

هفته ها خون خوردم از زخم گلو                                           نه عیادت کردی و نه جست و جو

ما نلیدم از تب زار زار                                                      هیچ دانستی چه بود ان روزگار

بار ها از پیری افتادم ز پا                                                   هیچ از دستم گرفتی ای فدا

روز ها صیاد نهارم گذاشت                                                 هیچ پرسیدی چه خوردم  شام و چاشت

این چه رفتار است ای یار قدیم                                              تو ظنین از ما و ما در رنج بیم

از ی یک بره  از شب تا سحر                                              بس دوانیدی مرا در جوی و جر

از برای دنبه یک گوسفند                                                    بار ها مارا رسانیدی گزند

افت گرگان شدی در شهر و ده                                             غیره صدراه از تو خیشاوند به

گفت این خویشان وبال گردنند                                              دشمنان دوست ما را دشمن اند

گر ز خویشان تو خوانم خویش را                                      کشته باشم هم بز و هم میش را

ما سگ مسکین بازاری نه ایم                                           کاهل از سستی و بیکاری نه ایم

ما بکندیم از خیانت کار پوست                                          خواه دشمن بود خوائن خواه دوست

با سخن خود را نمی بایست باخت                                      خلق را از کارشان باید شناخت

غیرتا همرا و دور اندیش توست                                        صد ره ار بیگانه باشد خویش توست

خویش بد خواهی که غبر از بد نخواست                              از تو بی گانه است پس خویشی کجاست

رو که این خویشی نمی اید به کار                                     گله از ده رفت ما را وا گذار

 

برای مزار خودش گفته است

این که خاک سیه اش بالین است                                      اختر چرخ ادب پروین است

گرچه جز تلخی از ایام ندید                                          هر چه خواهی سخنش شیرین است

ساحب ان همه گفتار امروز                                          سائل فاتحه و یاسین است

دوستان به که ز وی یاد کنید                                          دل بی دوست دلی غمگین است

خاک در دیده بسی جان فرسا است                                  سنگ بر سینه بسی سنگین است

یبند این بستر و عبرت گیرد                                         هرکه را چشم حقیقت بین است

هرکه باشی و زهرجا برسی                                         اخرین منزل هستی این است

ادمی هرچه توانگر باشد                                             چون بدین نقطه رسد مسکین است

اندر انجا که قضا حمله کند                                          چاره تمکین و ادب تسلیم است

 زادن  گشتن و پنهان کردن                                         دهر را رسم و ره دیرین است

خرم ان کس در این محنت گاه                                      خاطری را سبب تسکین است

بازی زندگی

عدسی وقت پختن ،از ماشی                                         روی پیچید و گفت این چه کسی است

ماش خندید و گفت غره مشو                                        زانکه چون من فزون و چون تو بسی است

هرچه را می پزند خواهد پخت                                     چه تفاوت که ماش یا عدسی است

جز تو در دیگ هرچه ریختند                                      تو گمان میکنی که خار و خسی است

زحمت من برای مقصودی است                                   جست و خیز تو بهر ملتمسی است

کارگر هرکه هست محترم است                                   هر کسی در دیار خویش کسی است

فرصت از دست میرود هشدار                                     عمر چون کاروان بی جرسی است

هر پری را هوای پروازی است                                    گر پر باز و گر مگسی است

جز حقیقت هر انچه می گویم                                       ها یهوئی و بازی و هوسی است

چه توان کرد ! اندرین  دریا                                        دست و پا میزنیم تا نفسی است

نه تورا بر فرار نیرویی است                                       نه مرا بر خلاص ، دسترسی است

همه را بار بر نهد به پشت                                          کس نپرسد که فاره یا فرسی است

گر که طاوس یا که گنجشکی                                       عاقبت رمز دامی و قفسی است

___________________________________________________________________
دزد و قاضی

برد دزدی را سوی قاضی عسس                                     خلق بسیاری روان از پیش و پس

گفت قاضی که این خطاکاری چه بود                                دزد گفت از مردم ازاری چه سود

گفت بدکردار را بد کیفر است                                         گفت بدگار از منافق بهتر است

گفت هان برگوی شغل خویشتن                                       گفت هستم همچو قاضی راهزن

گفت ان زرها که بردستی کجاست                                   گفت در همیان تلبیس شماست

گفت ان لعل بد اخشانی چه شد                                       گفت می دانم و میدانی چه شد

گفت پیش کیست ان روشن نگین                                     گفت بیرون ار دست از استین

دزدی پیدا و پنهان کار توست                                        مال دزدی جمله در انبار توست

تو قلم بر حکم داور می بری                                         من ز دیوار و تو از در می بری

حد بگردان داری و حد میزنی                                       گر یکی باید زدن سد می زنی

میزنم گر من ره خلق ای رفیق                                       در ره شرعی تو قطاع الطریق

می برم من جامعه در ویش عور                                    تو ربا و رشوه می گیری به زور

دست من بستی برای یک گلیم                                       خود گرفتی خانه از دست یتیم

من روبودم موزه و طشت نمد                                       تو سیهدل مدرک و حکم و سند

دیده های عقل گر بینا شوند                                          خود فروشان زود تر رسوا شوند

من براه خود نیدم چاه را                                             تو بدیدی  کج نکردی راه را

میزدی خود پشت پا بر راستی                                      راستی از دیگران می خواستی

دیگر ای گندم نمای جو فروش                                      با ردای عجب عیب خود مپوش

دزد اگر شب گرم یغما کردن است                                  دزدی حکام روز روشن است

حاجت ار ما را ز راه راست برد                                   دیو قاضی را به هرجا خواست برد

 

دیوانه و زنجیر

گفت با زنجیر در زندان شبی دیوانه ای                           عاقلان پیداست کز دیوانه گان ترسیده اند

دوش سنگی چند پنهان کردم اندر استین                          ای عجب ان سنگ ها را هم ز من دزدیده اند

از برای دیدن من بارها گشتند جمع                              عاقلان اری چو من دیوانه کمتر دیده اند

جمله را دیوانه نامم چون که بگشودند در                       گر بد است ، ایشان بدین نامم چرا نامیده اند

کرده اند از بیهشی بر خواندن من خنده ها                     خویشتن در هر مکان و هر گذر رقصیده اند

من یکی ایینه ام کاندر در من این دیوانگان                   خویشتن را دیده و بر خویشتن خندیده اند

اب صاف از جوی نوشیدم مرا خواندند  پست                  گر چه خود خون یتیم و پیرزن نوشیده اند

ما سبکساریم از لغزیدن ما چاره  نیست                        عاقلان با این گران  سنگی چرا لغزیده اند

 

 

مست و هوشیار

محتسب مستی به ره دید و گریبانش گرفت     مست گفت این پیراهن است افسار نیست

گفت مستی زان سبب افتان وخیزان می روی   گفت جرم راه رفتن نیست ره هموار نیست

گفت می باید ترا تا خانه ی قاضی برم           گفت رو صبح آی قاضی نیمه شب بیدار نیست

گفت نزدیک است والی راسرای آنجا شویم     گفت والی از کجا در خانه ی خمار نیست

گفت تا داروغه راگوییم درمسجد بخواب        گفت مسجد خوابگاه مردم بدکار نیست

گفت دیناری بده پنهان و خود را وارهان       گفت کار شرع کار درهم و دینار نیست

گفت از بهر غرامت جامه ات بیرون کنم       گفت پوسیدست جز نقشی زپود و تار نیست

گفت آگه نیستی کز سر در افتادت کلاه         گفت در سر عقل باید بی کلاهی عار نیست

گفت می بسیار خوردی زان چنان بیخود شدی گفت ای بیهوده گو حرف کم و بسیار نیست

گفت باید حد زند هوشیار مردم مست را        گفت هشیاری بیار اینجا کسی هشیار نیست

__________________________________________________________________

کپی برداری با ذکر منبع مجاز